Paletki - wspaniałe ryby z Amazonii.
Redakcję tej strony staram się prowadzić pod kątem własnych doświadczeń oraz przemyśleń, bez powielania dostępnych na rynku książek czy czasopism. Czasami jednak, dla uzupełnienia pewnej całości trzeba podeprzeć się taką wiedzą.
Uznałem więc, że na stronie dotyczącej paletek trzeba wstawić trochę "teorii", dla tych którzy lubią mieć więcej wiedzy w jednym miejscu.
Pozwoliłem sobie w związku z tym, oprócz kilku zadań od siebie, na zamieszczenie skrótów artykułu, który ukazał się w czasopiśmie dla miłośników Akwarium, Terrarium i Sadzawkek Ogrodowych o tytule "Aqua Magazyn" nr 19 Lipiec-Wrzesień 1998r. Czasopismo to
było pierwszym nowoczesnym wydawnictwem na naszym rynku, z ładną
szatą graficzną i na kredowym papierze. Obecnie już się nie ukazuje.
Autorem tekstu jest redaktor naczelny tego czasopisma inż. Henryk
Kilka.
Historia
Pierwsza paletka odkryta została już przed 165 laty (obecnie już 170). Odkrycia tego, w dolnym
biegu Rio Negro w Brazylii, dokonał w 1833 roku austriacki badacz
środowisk naturalnych i miłośnik przyrody Johann Nattarer
(1787-1843), podczas trwającej 18 Iat, pod auspicjami cesarza
Franciszka I, ekspedycji badawczej.
Wśród 50 000 innych, pozyskanych wtedy zwierząt, był to jedyny, zakonserwowany i opisany okaz paletki, pomiędzy prawie 1700 odłowionymi rybami należącymi do
rożnych rodzajów.
|
|
Bez szczodrobliwości monarchów na
odkrycie paletek prawdopodobnie musielibyśmy dość długo czekać.
Po zakończeniu ekspedycji w 1836 roku J. Nattarer przekazał wiedeńskiemu
badaczowi Jakubowi Heckelowi (1790-I857) 37 dużych skrzyń z
pieczołowicie zapakowanymi eksponatmi. Zadaniem Heckela było ten
bezcenny materiał przejrzeć, posegregować, oznaczyć i naukowo opisać.
Upłynęły cztery lata zanim ta mozolna praca została zakończona. Tak
więc najważniejszą pracę naukową swego życia opublikował Heckel w
1840 roku pod tytułem "Nowe ryby rzeczne Brazylii w oparciu o
obserwacje i doniesienia odkrywcy Johanna Natterera".
Wspomnianą, pierwszą paletkę Heckel opisał jako:
Symphysodon discus.
Ryba ta do dnia dzisiejszego znana jest jako:
Symphysodon discus HECKEL, "Pompadur" (w krajach anglojęzycznych)
oraz jako "Heckel" albo też paletka prawdziwa.
Pojęcia "prawdziwa" nie należy jednak traktować jakościowo, ponieważ paletki pozyskane po publikacji Heckla nie odpowiadają jego opisowi.
Wiele lat później, w 1903 roku, francuski ichtiolog Jacques
Pellegrin, zajmujący się intensywnie badaniem paletek (na podstawie
ich opisów oraz ryb pozyskanych z natury) zauważył, że
niektóre z nich, pochodzące z Manaus (Rio Negro), Tefe (Rio
Salimoes), jak i Rio Amazonas (zachodnia część Amazonki), mają nieco
inną budowę ciała, co sugerowało istnienie dwóch gatunków.
Ryby z Santarem i Tefe różnią się od ryb z Rio Negro liczbą
pręg na ciele.
 |
 |
Na tej podstawie Pellegrin wyodrębnił podgatunek:
Symphysodon discus variatio aequifasciata
i włączył do niego wszystkie paletki nie odpowiadające opisowi Heckela.
Podgatunek ten później uzyskał rangę odrębnego gatunku.
W następnych latach na podstawie obserwacji ryb pochodzących z różnych odcinków Amazonii wprowadzano kolejne podziały gatunkowe tych pięknych ryb, aby w końcu w 1986 roku, kiedy to
szwedzki ichtiolog Sven O.Kullander przeprowadził rewizję rodzaju
Symphysodon. ustalić obecnie obowiązujący podział na wcześniej już wymienione:
Symphysodon discus HECKEL, 1840 - dyskowiec;
Symphysodon aequifasciatus PELLEGRIN, 1903 - paletka,
z coraz liczniejszymi, trudnymi do odróżnienia odmianami barwnymi, takimi jak:
zielona, niebieska, brązowa, niebiesko-brązowa, czerwona itp.
Według klasycznych założeń systematyki zoologicznej dwa osobniki należą do
tego samego gatunku, jeżeli krzyżują się między sobą i jeżeli ich
potomstwo także bez komplikacji wydaje na świat młode zdolne do
dalszego rozrodu, pomimo ewentualnych różnic w wyglądzie
zewnętrznym.
W przeciwieństwie do tego nowsza definicja gatunku
oparta jest o badania genetyczne na poziomie molekularnym, a więc
może także uwzględniać inne cechy. Wynika z tego, że ustanowienie
tylko jednego gatunku w obrębie rodzaju Symphysodon nie byłoby
błędem. Naukowcy - ichtiolodzy kroku takiego jednak na razie nie
podejmują, bowiem przeprowadzenie badań, które sprawę
ostatecznie by rozstrzygnęły, jest bardzo czasochłonne i kosztowne.
Na razie postulują - co wydaje się uzasadnione - by najpierw badać
bliskość i stosunki pokrewieństwa pomiędzy obydwoma gatunkami i
dopiero potem ich przynależność systematyczną poddać dokładniejszym
badaniom, w oparciu o najnowsze metody naukowe. Żądają także by
różni, mocno komercyjnie zaangażowani, akwaryści nie
ustanawiali swej osobistej systematyki paletek, co wprowadza
niepotrzebny zamęt. Zamęt w nazewnictwie paletek powodują też
dodatkowo różne nazwy handlowe, czasami wyjątkowo fantazyjne,
nadawane głównie w oparciu o barwę ryb. Wszystko to po to by
szybciej i drożej sprzedać wyhodowane ryby.
Należy jeszcze dodać, choć może to oczywiste, że paletki to ryby słodkowodne
z rodziny pielęgnicowatych, albowiem wspaniale opiekują się swoimi młodymi.
| |
|
